Περσεφόνη: Το αρχέτυπο της κόρης και Βασίλισσας του Κάτω Κόσμου

Αυτός ο τόπος είναι η «γυναίκα anima», που «προσαρμόζει τον εαυτό της στις επιθυμίες του άντρα, γίνεται όμορφη κατά τη δική του κρίση, τον γοητεύει, τον ικανοποιεί. Δεν έχει σαφή α­ντίληψη του εαυτου της για να μπορεί να δώσει μια εικόνα της πραγματικής της ζωής». Γενικά, «δεν είναι συνειδητοποιημένη. Δεν αναλύει τον εαυτό της και τα κίνητρά της. Απλά υπάρχει. Και ως επί το πλεΐστον παραμένει άφωνη»

Η Χάρντινγκ περιέγραψε την ευκολία με την οποία μια «γυ­ναίκα anima» προσλαμβάνει την ασΰνειδη εικόνα που έχει ένας άντρας για μια γυναίκα (anima) και πόσο αυτόματα προσαρμό­ζεται σε αυτή. Η Χάρντινγκ την περιγράφει ως εξής: «Μοιάζει με πολυεδρικό κρύσταλλο που στρέφεται αυτόματα χωρίς τη δική της βούληση… Έτσι, προβάλλει μια πλευρά κι υστέρα μια άλλη, αλ­λά πάντοτε εκείνη που αντανακλά καλύτερα την anima του άντρα που έχει δείξει ενδιαφέρον γι’ αυτή»**.

Αυτή η έμφυτη δεκτικότητα κι ευαισθησία κάνει μια γυναίκα- Περσεφόνη πολύ ευπλαστη. Εάν κάποιοι σημαντικοί άνθρωποι τραβήξουν την προσοχή της ή καταλάβει ότι ενδιαφέρονται γι’ αυ­τή, από τη φύση της δεν αντιστέκεται. Ανταποκρίνεται όπως ο χαμαιλέοντας, μετατρέπεται δηλαδή σε οτιδήποτε ταιριάζει με τις προσδοκίες των άλλων.

Αυτό το χαρακτηριστικό την προδιαθέτει να είναι μια «γυναί­κα anima». Ασυναίσθητα μεταμορφώνεται σε αυτό που προσδο­κά ένας άντρας από εκείνη. Με τον ένα γίνεται φανατική του τέ­νις και γυμνάζεται στη λέσχη όπου συχνάζει αυτός. Με τον άλλο ανεβαίνει στη μοτοσικλέτα και τρέχουν μαζί στον αυτοκινητό­δρομο. Για έναν τρίτο είναι το μοντέλο, κι εκείνος τη ζωγραφίζει σαν την προσωποποίηση της αθωότητας – κάτι το οποίο είναι για τον ίδιο. Η Περσεφόνη, πριν από την απαγωγή της, ήταν μια γυναίκα- παιδί που δεν είχε συνειδητοποιήσει τα σεξουαλικά της θέλγη­τρα και την ομορφιά της. Αυτό το δισυπόστατο αρχέτυπο σε­ξουαλικότητας και αθωότητας έχει διαποτίσει την αμερικανι­κή κουλτούρα, όπου η επιθυμητή γυναίκα είναι η σέξι γατού­λα, η κοπέλα «της διπλανής πόρτας» που ποζάρει γυμνή για το περιοδικό Playboy. Για παράδειγμα, στην ταινία Η Κονκλίτοα της Νέας Ορλεάνης η Μπρουκ Σιλντς υποδυόταν την αρχετυπική γυναίκα-παιδί, μια ποθητή δωδεκάχρονη παρθένα σ’ έναν οίκο α­νοχής, της οποίας η παρθενία πουλήθηκε στο μεγαλύτερο πλει­οδότη. Αυτή η εικόνα καλλιεργήθηκε και στις επόμενες ταινίες της, Γαλάζια Λίμνη και Ατέλειωτη Αγάπη, αλλά και στις διαφημί­σεις για τα τζιν του οίκου Calvin Klein. Τον ίδιο καιρό τα ΜΜΕ την περιέγραφαν ως μια προστατευμένη πειθήνια κόρη-Περσεφόνη μιας μητέρας που ήταν η αυστηρή μάνατζερ της καριέρας και της ζωής της.

Μια γυναίκα-Περσεφόνη δε χρειάζεται να είναι απαραίτητα νέα ή χωρίς σεξουαλικές εμπειρίες για να μην έχει αίσθηση του αισθησιασμού ή της σεξουαλικότητάς της. Όσο παραμένει ψυ­χολογικά Κόρη, η σεξουαλικότητά της είναι ναρκωμένη. Αν και της αρέσει να ελκύει τους άντρες, της λείπει το πάθος και πιθα­νότατα δεν απολαμβάνει το σεξ.

Στην Ιαπωνία, περισσότερο απ’ ό,τι στις ΗΠΑ, η ιδανική γυ­ναίκα μοιάζει στην Περσεφόνη. Είναι σιωπηλή, σεμνή, υποχω­ρητική, μαθαίνει ότι δεν πρέπει ποτέ να λέει στα ίσια όχι. Η α­νατροφή της της επιβάλλει να μη διαταράσσει την αρμονία με το να διαφωνεί ή να γίνεται δυσάρεστη. Η ιδανική Γιαπωνέζα πα­ραμένει διακριτικά παρούσα αλλά στο παρασκήνιο, ανταποκρίνεται στις ανάγκες των άντρων και φαινομενικά αποδέχεται τη μοίρα της. Αν και η Περσεφόνη είχε την πρώτη της εμπειρία στον κάτω κό­σμο ως θύμα απαγωγής, αργότερα έγινε η βασίλισσά του, η οδη­γός όσων κατέβαιναν εκεί. Αυτή η πλευρά του αρχέτυπου της Περσεφόνης εξελίσσεται, όπως και στο μύθο, ως αποτέλεσμα της ε­μπειρίας και της ανάπτυξης.

Συμβολικά ο κάτω κόσμος μπορεί να αντιπροσωπεύει τα μύ­χια της ψυχής, έναν τόπο όπου είναι «θαμμένα» αναμνήσεις και συναισθήματα (το προσωπικό ασυνείδητο). Εκεί βρίσκονται ει­κόνες, μοτίβα, ένστικτα και αισθήματα αρχετυπικά και κοινά για όλους τους ανθρώπους (το συλλογικό ασυνείδητο). Όταν με την ψυχοθεραπεία αρχίζει η διερευνηοη αυτών των περιοχών, οι εικό­νες από τα βάθη της ψυχής έρχονται στα όνειρα της γυναίκας. Ονειρεύεται ίσως ότι βρίσκεται σε ένα υπόγειο με πολλούς δια­δρόμους και δωμάτια που κάποτε μοιάζουν με λαβύρινθο. Άλλο­τε στο όνειρό της βρίσκεται στον κάτω κόομο ή σε μια βαθιά σπη­λιά όπου συναντά ανθρώπους, αντικείμενα ή ζώα και νιώθει φό­βο, τρόμο ή σαγήνη, ανάλογα με τα αισθήματα που της προκαλεί αυτή η μυστική πλευρά του εαυτού της.

Η Περσεφόνη, η βασίλισσα και οδηγός του κάτω κόσμου, α­ντιπροσωπεύει την αμφίδρομη κίνηση ανάμεσα στη βασισμένη στο εγώ πραγματικότητα του «απτού» κόσμου και στην ασύνειδη ή αρχετυπική πραγματικότητα της ψυχής. Όταν δρα το αρχέτυ­πο της Περσεφόνης, είναι δυνατό για μια γυναίκα να μεσολαβεί μεταξύ αυτών των δύο επιπέδων και να ενσωματώνει και τα δύο στην προσωπικότητά της. Όταν η Περσεφόνη είναι με τους άντρες, γίνεται για άλλη μια φορά η γυναίκα-παιδί, απλή, λιτή και με νεανική στάση. Είναι η γυναίκα που, όταν ρωτάνε πού θέλει να πάει, απαντά: “Όπου θέλετε” Υπάρχουν τρεις τύποι αντρών που την προσελκύουν. Οι πρώτοι είναι νεαροί άνδρες που εκπέμπουν μια αθωότητα, οι δεύτεροι είναι σκληρότεροι τύποι που έλκονται από την αθωότητα της και, τρίτον, οι άντρες που δεν αισθάνονται άνετα με τις πιο ώριμες ή μεγάλες γυναίκες και αισθάνονται πιο ασφαλείς μαζί της. 

Οι  άντρες που έχουν μια ισχυρή ή δύσκολη μητέρα, συνήθως προτιμούν να έχουν σχέσεις με νεότερα κορίτσια, που νιώθουν ισχυροί και κυρίαρχοι μαζί τους. Μια γυναίκα Περσεφόνη ζει ανάμεσα σε έναν κυριαρχικό άντρα και μια κυριαρχική μητέρα. Για κάποιο χρονικό διάστημα θα είναι σαν ένα πιόνι ανάμεσα στον άνδρα και τη μητέρα της, μέχρι που τελικά θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ των δύο. Αν η Περσεφόνη αντιμετωπίσει τη μητέρα της  αλλά και τον άντρα, θα γίνει ένας ξεχωριστός άνθρωπος. Αν και αυτή θα είναι η πιο σκληρή επιλογή που έχει κάνει στη ζωή της μέχρι σήμερα, αυτή θα είναι πλέον λιγότερο συμμορφωμένη και θα έχει κάνει ένα βήμα προς τη συναισθηματική ανεξαρτησία.