Η σημασία της anima και του animus
Η anima και ο animus είναι δύο αρχετυπικές μορφές, πολύ σημαντικές για την εξέλιξη μας. Ανήκουν αφ’ ενός στο ατομικό συνειδητό, και από την άλλη έχουν τις ρίζες τους στο συλλογικό ασυνείδητο. Σχηματίζοντας, ένα συνδετικό δεσμό ή γέφυρα ανάμεσα στο προσωπικό και στο απρόσωπο, το συνειδητό και το ασυνείδητο.
O Carl Jung αντιστοίχησε την Anima, την θηλυκή πλευρά του άντρα και Animus, την αρσενική πλευρά της γυναικάς. Αντιλήφθηκε αυτές τις μορφές σαν λειτουργικά συμπλέγματα, που συμπεριφέρονται με τρόπο αντισταθμιστικό προς την εξωτερική προσωπικότητα, δηλαδή συμπεριφέρονται σαν να ήταν εσωτερικές προσωπικότητες, και φέρνουν τα χαρακτηριστικά που λείπουν στην εξωστρεφή συνειδητή προσωπικότητα.
Το αρχέτυπο του Αnimus
Ο Animus είναι η προσωποποίηση όλων των αρσενικών ψυχολογικών τάσεων που έχει μια γυναίκα. Είναι ο αρρενωπός αρχετυπικός συμβολισμός μέσα στο ασυνείδητο της γυναίκας. Τα αρχέτυπα animus και anima προέκυψαν καθώς ο Jung παρατήρησε την ανάμειξη των αρσενικών και θηλυκών στοιχείων στους πελάτες του, με την ελπίδα να κατανοήσει την ανθρώπινη ύπαρξη.
Με τα λόγια του Carl Jung: Η γυναίκα αντισταθμίζεται από ένα αρσενικό στοιχείο και ως εκ τούτου το ασυνείδητό της έχει ένα αρσενικό αποτύπωμα. Ο animus αντιστοιχεί στον πατρικό “Logos” ακριβώς όπως η anima αντιστοιχεί στον μητρικό “Eros”. [“Το Syzygy: Anima and Animus”, CW 9ii, pars. 28f.] Όταν ο Animus κυριαρχεί συμπεριφέρεται σαν να ήταν ο απόλυτος δικτάτορας και επεμβαίνει στην ζωή του ατόμου σαν ένα ξένο στοιχείο. Μερικές φορές, αυτή η επέμβαση είναι βοηθητική και άλλες ενοχλητική, αν όχι πραγματικά καταστροφική. Έχουμε, επομένως, κάθε λόγο να ασχοληθούμε μ’ αυτές τις ψυχικές οντότητες, και να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε το πώς μας επηρεάζουν.
Η επιρροή του Animus:
Όταν μια γυναίκα δεν έχει αναπτύξει συνειδητά κάποιες από τις συμβολικά αρσενικές της ιδιότητες (π.χ. λογική, ηγεσία, ανάγκη ανεξαρτησίας), τότε ο Animus την κατακυριεύει χωρίς η ίδια να το καταλάβει. Τότε μπορεί να γίνει κυριαρχική, εγωκεντρική και αυταρχική με τάση ορθολογισμού. Ο ολοκληρωμένος animus οδηγεί μια γυναίκα στον κόσμο του πνεύματος, της εξουσίας και της δύναμης. Η λογική, το πνεύμα, η ικανότητα δράσης με διαισθητική ώθηση ή η δημιουργική σκέψη – είναι όλες αυτές οι ποιότητες που ενσωματώνονται στον Animus.
Κέντρο έντεχνης δράσης και θεραπείας
Μια γυναίκα που κυριαρχείται από τον animus, κινδυνεύει πάντοτε να χάσει τη θηλυκότητά της..
Carl Jung
Δύο Δοκίμια για την Αναλυτική Ψυχολογία, CW 7, παρ. 337
Πώς διαμορφώνεται ο Animus :
Όταν οι εμπειρίες μας και ειδικά εκείνες των παιδικών χρόνων, ήταν κατά κύριο λόγο αρνητικές, τότε θα έχουμε μεγάλη δυσκολία να ταυτιστούμε με θετικό τρόπο με τον animus. Αυτό σημαίνει, ότι δεν δεχόμαστε τις αρσενικές μας ποιότητες και τις απωθούμε στη σκιά. Προσπαθούμε να παραμείνουμε ανεπηρέαστες από τον ασυνείδητο αρσενικό εαυτό μας. Έτσι δεν μπορούμε να ενσωματώσουμε ένα τμήμα της ψυχής μας. Ο βαθμός δυσκολίας στην ενσωμάτωση του animus, είναι άμεσα ανάλογος με το βαθμό δυσκολίας που θα έχουμε να σχετιστούμε με το ανδρικό φύλο.
Ο εσωτερικός άνδρας (Animus), χρωματίζεται έντονα από την εμπειρία μας από τον προσωπικό μας πατέρα. Ακριβώς όπως ένας άντρας ενδοβάλλει τη μητέρα του και φέρεται όπως εκείνη, έτσι κι εμείς ενσωματώνουμε ψυχολογικά τον πατέρα μας, ή και το αντίθετό του. Ωστόσο, όταν προσπαθούμε να αρνηθούμε ή να καταστείλουμε πλήρως τον εαυτό μας από τον Animus, μπορεί να συμβεί ένα περίεργο φαινόμενο. Αυτές οι αρσενικές ποιότητες, παίρνουν τον έλεγχο και λειτουργούν αυτόνομα.
Πώς κάνουμε επιλογές συντρόφων;
Όταν δεν χρησιμοποιούμε το αρσενικό κομμάτι μας, δεν είμαστε ολοκληρωμένες. Τότε αναζητάμε την ολοκλήρωση σε έναν εξωτερικό άντρα. Έναν άντρα που και αυτός ψάχνει για μια εξωτερική γυναίκα για να ολοκληρώσει το δικό του ατελές κομμάτι – μια προβολή, όχι ένα άτομο. Σύμφωνα με τη Jungian ψυχολογία, αυτό που αναζητά κανείς, όταν ψάχνει για το “άλλο μισό” είναι στην πραγματικότητα η ενσωμάτωση των στοιχείων της ασυνείδητης ψυχής του. Η ψυχολογία του Jung υποδηλώνει ότι πραγματικά υπάρχει κάτι που λείπει από τη ζωή τόσων ανθρώπων. Όμως, το κομμάτι που λείπει δεν βρίσκεται σε κάποιον άλλο, αλλά στο σκοτάδι του ασυνείδητού μας. Δυστυχώς, μέχρι να αναγνωρίσουμε αυτά που πιστεύουμε για τους άντρες και την αρσενική ενέργεια, η εικόνα του animus θα παραμένει μολυσμένη από τις προηγούμενες εμπειρίες μας. Προσελκύουμε άλλους με βάση τις προβλέψεις μας. Προβάλλουμε τα στοιχεία του εαυτού μας που δεν δεχόμαστε και επιβεβαιώνουμε τα σενάρια μας.
Γιατί εμείς οι γυναίκες πέφτουμε ξανά και ξανά στον ίδιο τύπο άντρα;
Γιατί, έως ότου επιτευχθεί ένας υψηλός βαθμός εξατομίκευσης, δεν βλέπουμε τους άλλους όπως είναι στην πραγματικότητα. Μια μολυσμένη επιρροή του animus, μας οδηγεί σε δυσλειτουργία στη ζωή μας. Φυσικά, τίποτα από αυτά δεν συμβαίνει σε συνειδητό επίπεδο. Αντ ‘αυτού, το ασυνείδητο παίρνει τον έλεγχο και μας καθοδηγεί να διαλέξουμε κάποιον, με κοινά στοιχεία προς την εσωτερική εικόνα του άντρα που υπάρχει ασυνείδητα μέσα μας. Θα βρούμε τον ίδιο άντρα ξανά και ξανά, επειδή αυτός ο άνθρωπος είναι η εικόνα που αποτυπώνεται στην ψυχή μας για το τι είναι οι άντρες. Θα πέσουμε επανειλημμένα στον ίδιο τύπο μέχρι να καθαρίσουμε τη δική μας σχέση με τον animus.
“Όταν ο μύθος αποτύχει, αρχίζει η ανθρώπινη αγάπη. Τότε αγαπάμε ένα ανθρώπινο ον, όχι το όνειρό μας, αλλά έναν άνθρωπο με ελαττώματα. ” Anaïs Nin
Ο ολοκληρωμένος Animus
Μόλις ολοκληρωθεί η επαφή με τον Animus και συνειδητά επιτρέψουμε τις αρσενικές ποιότητες (λογική, δράση, ανεξαρτησία, πνευματικότητα), ξεκινάει η διαδικασία εξατομίκευσης. Γίνεται δυνατή η ενσάρκωση του δυναμικού χορού του παθητικού και του ενεργητικού. Η λογική και η διαίσθηση εξισορροπούνται. Το πνεύμα και η ψυχή είναι ενωμένα. Όλη η αρνητική αυτοδιάθεση μετατρέπεται σε θετική ενθάρρυνση. Όλες αυτές οι διαισθητικές παρορμήσεις λειτουργούν με σοφή κρίση και αυτοπεποίθηση. Οι δημιουργικές ιδέες μπορούν τώρα εύκολα να υλοποιηθούν. Αφήνουμε τον έλεγχο και βιώνουμε μια αυθεντική δύναμη. Ξεκινά η ολοκλήρωσή μας σαν γυναίκες και τελειώνει η ανάγκη και η έλλειψη.
Όταν έχουμε ενσωματώσει τον animus, μπορούμε να δούμε τους άντρες ως ανθρώπους. Επειδή τώρα είναι άνθρωποι – δεν είναι πλέον προβολές. Έτσι μπορούμε να έχουμε αυθεντικές σχέσεις, επειδή είμαστε ένα αυθεντικό πρόσωπο. Επιτρέπουμε στους άλλους να είναι ο εαυτός τους, επειδή ενεργούμε πλήρως ως ο εαυτός μας. Απαλλασόμαστε από παλιά μοτίβα, σενάρια και πεποιθήσεις και ζούμε νέες εμπειρίες. Ο αλλοτριωμένος animus εκφράζεται μέσω εχθρότητας, ενώ ο ολοκληρωμένος animus εκφράζεται ως ένας απαραίτητος σύμμαχος. Τα οφέλη της ενσωμάτωσης του animus δεν περιορίζονται στις διαπροσωπικές σχέσεις, αλλά σε όλες τις πτυχές της ζωής μας.
Επιμέλεια Έντεχνη Δράση:
- Τζέσικα Μαργαρίτη (Ψυχοθεραπεύτρια, Expressive arts therapist)
- Ιωάννης Μαρδάς (Ολιστικός σύμβουλος Διατροφής)
