Η Τριγωνική Θεωρία της Αγάπης αναπτύχθηκε από τον Robert Sternberg το 1985. Δηλώνει πώς η αγάπη μπορεί να περιγραφεί σε τρία συστατικά που σχηματίζουν ένα τρίγωνο. Τα συστατικά αποτελούν ένα γενικό συνδυασμό συναισθημάτων που δημιουργούν διαφορετικούς τύπους αγάπης. Αν και υπάρχουν διάφοροι τύποι αγάπης που μπορούμε να βιώσουμε, έχοντας αυτά τα τρία συστατικά σημαίνει ότι έχει σχηματιστεί μια πλήρης σχέση.
Τι είναι η Τριγωνική Θεωρία της Αγάπης του Sternberg;
Ο γνωστός ψυχολόγος Robert J Sternberg έθεσε για πρώτη φορά την Τριγώνια Θεωρία της Αγάπης το 1985. Με βάση την ψυχολογική του έρευνα στο Πανεπιστήμιο Yale, η θεωρία αυτή επιδιώκει να ορίσει διαφορετικά στοιχεία διαπροσωπικών σχέσεων και να καταδείξει πώς μπορούν να συνδυαστούν αυτά για να σχηματίσουν τους επτά τύπους κάτι που ονομάζουμε αγάπη.
Ο Sternberg ξεκινά με τα τρία βασικά στοιχεία που λέει ότι βρίσκονται στην καρδιά των περισσότερων ανθρώπινων σχέσεων: το πάθος, η δέσμευση και η οικειότητα. Λαμβάνονται μεμονωμένα, αυτά τα συστατικά αποτελούν τις τρεις απλούστερες μορφές αγάπης:
- Το Πάθος – Ο ενθουσιασμός ή η ενέργεια της σχέσης. Τα συναισθήματα της σωματικής έλξης, του ρομαντισμού και της διέγερσης (ιδιαίτερα της σεξουαλικής διέγερσης) στη σχέση.Το πάθος τείνει να αναπτύσσεται πολύ γρήγορα στις σχέσεις, ακολουθούμενο από μια σταδιακή επιδείνωση με την πάροδο του χρόνου.
- Η Δέσμευση – Η “επιχειρηματική πτυχή” της σχέσης. Αυτό περιλαμβάνει όλες τις κοινές επενδύσεις ή την «ιστορία» της σχέσης, όπως αποφάσεις, εμπειρίες και προσαρμογές. Η δέσμευση αρχίζει πάντα στο σημείο μηδέν και αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου για τη διάρκεια της σχέσης.
- Η Οικειότητα – φιλία ή η ιδιαιτερότητα της σχέσης. Τα συναισθήματα της εγγύτητας, του δεσμού, της σχέσης, της εμπιστοσύνης και της φιλίας στη σχέση.Η οικειότητα τείνει να αυξάνεται κάπως γρήγορα στην αρχή, στη συνέχεια, καταγράφει μακριά, αυξάνεται πιο αργά για ένα χρόνο πριν από την τελική σταθεροποίηση.
Φυσικά, μια “τέλεια” σχέση στην άποψη του Sternberg περιέχει και τα τρία συστατικά, αλλά οι διάφοροι συνδυασμοί αυτών των ψυχολογικών πτυχών της αγάπης δημιουργούν οκτώ ξεχωριστές μεταλλάξεις που καλύπτουν σχεδόν όλες τις σχέσεις.–
Εξηγώντας τους οκτώ τύπους αγάπης:
Η Τριγωνική Θεωρία της Αγάπης προέρχεται από το γεγονός ότι μπορουμε να συνδυάσουμε τουλάχιστον δύο από αυτές τις συνιστώσες και να δημιουργήσουμε πιο σύνθετους τύπους αγάπης. Όταν έχουμε μια σχέση που συνδυάζει πάθος και οικειότητα για παράδειγμα, παίρνουμε την ρομαντική αγάπη.
1. “Φιλία” ~ Μόνο οικειότητα (Δεν υπάρχει πάθος ή δέσμευση) Σε αυτές τις σχέσεις η οικειότητα μεταξύ τους δυο ανθρώπων δημιουργεί την αίσθηση ασφάλειας και εμπιστοσύνης .
2. “Έντονη αγάπη” ~ Μόνο πάθος (Καμία οικειότητα ή δέσμευση) – Αυτό το είδος αγάπης τείνει να είναι μια επιφανειακή σχέση ,μονόπλευρη, όπου το ζευγάρι συνήθως είναι προσωρινά μαζί .
3. “Κενή αγάπη” ~ Μόνο Δέσμευση (Όχι Πάθος ή οικειότητα) – Αυτού του είδους η αγάπη συνήθως το συναντάμε σε ανθρώπους που βρέθηκαν μαζί παρά την θέλησή τους ή σε πολύχρονες σχέσεις όπου το πάθος και η οικειότητα έχουν πεθάνει …
4. “Ρομαντική Αγάπη” ~ Πάθος & Οικειότητα(Όχι δέσμευση) – Μπορεί να είναι μια σχέση που ανθίζει όταν το ζευγάρι αισθάνεται σαν να πλέει σε πελάγοι ευτυχίας. Καθώς οι εμπειρίες μεγαλώνουν μεταξύ τους, αυτός ο τύπος αγάπης μπορεί να αναπτύξει τη δέσμευση.
5. “Συντροφική αγάπη” ~ Οικειότητα & Κενή αγάπη (Όχι Πάθος) – Και πάλι, αυτό συμβαίνει συνήθως σε παλαιότερες σχέσεις όπου το ζευγάρι παραμένει οι καλύτεροι φίλοι, αλλά δεν αισθάνονται πλέον το πάθος τους ο ένας στον άλλο. Αυτός ο τύπος αγάπης μπορεί αποδίδει ικανοποίηση και είναι μακροχρόνιος.
6. “Φανταστική αγάπη” ~ Πάθος & Δέσμευση (Καμία οικειότητα) – Αυτό είναι ένα αίσθημα αγάπης επειδή το ζευγάρι θέλει να ερωτευτεί … αλλά πραγματικά δεν έχουν κοινά ενδιαφέροντα.
7. “Μη αγάπη” ~ Όλες οι πλευρές απουσιάζουν (Όχι πάθος, οικειότητα ή δέσμευση) – Βασικά, αυτός ο τύπος σχέσης είναι απλά μια γνωριμία.
8. “Ολοκληρωμένη Αγάπη” ~ (Όλες οι πλευρές Παρόν) – Το καλύτερο όλων των ειδών, η “ιδανική σχέση”, που όλα τα ζευγάρια θα ήθελαν να επιτύχουν.
Σύμφωνα με τον Στέρνμπεργκ, τα ζευγάρια με ολοκληρωμένη αγάπη συνεχίζουν να μοιράζονται βαθιά αισθήματα σε όλα τα επίπεδα μεταξύ τους, ακόμα και μετά από πολλά χρόνια. Ωστόσο, ο Sternberg δηλώνει επίσης ότι η δημιουργία της Ολοκληρωμένης Αγάπης είναι πολύ πιο δύσκολο να επιτευχθεί από την πρώτη στιγμή. Τονίζει ότι είναι σημαντικό για ένα ζευγάρι να βάλει όλα τα συστατικά της αγάπης σε δράση … οι πράξεις μιλούν πιο δυνατά από τα λόγια. Ο Στέρμπεργκ προειδοποιεί, “ακόμη και η μεγαλύτερη από τις αγάπες μπορεί να πεθάνει”.–
Τι κάνει την αγάπη τόσο σημαντική για την ανθρώπινη φύση μας;
Είτε το αποδεχόμαστε είτε όχι, όλοι προσπαθούμε να έχουμε μια βαθύτερη σχέση ψυχής με έναν άλλο άνθρωπο. Η αγάπη κάποιου μας κάνει ευτυχισμένους και μας φέρνει ποιο κοντά στο να αγαπάμε και εμάς. Πολλές χημικές ουσίες απελευθερώνονται όταν ερωτευόμαστε και είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η αγάπη είναι μια βασική ανάγκη για τη βιολογική μας φύση. Μελέτες που αφορούσαν νευροαπεικόνιση και την ρομαντική αγάπη έχουν δείξει ότι ενεργοποιούνται περιοχές του εγκεφάλου όπως: η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος , ο προμετωπιανός φλοιός, ο υποθάλαμος και η κοιλιακή τμηματική περιοχή (VTA). Αυτές οι δομές αποτελούν μέρος του κυκλώματος ανταμοιβής που συνδέεται με το φύλο, την κατανάλωση τροφίμων και τη χρήση ναρκωτικών. Όταν ερωτευόμαστε, οι χημικές ουσίες που σχετίζονται με αυτό το κύκλωμα παράγουν μια ποικιλία φυσικών και συναισθηματικών απαντήσεων, όπως: ταχυκαρδία, ιδρωμένες παλάμες, ξαναμμένα μάγουλα, άγχος και έντονα αισθήματα πάθους .Όντας έρωτευμένοι, επίσης, απελευθερώνονται υψηλά επίπεδα ντοπαμίνης , αλλά και το νευροπεπτίδιο, η ωκυτοκίνη απελευθερώνεται κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης.
