Τα όνειρα είναι ανεξάρτητες, αυθόρμητες εκδηλώσεις του ασυνείδητου. Θραύσματα ακούσιας ψυχικής δραστηριότητας, που είναι αρκετά συνειδητά ώστε να μπορούν να αναπαραχθούν, στην κατάσταση της αφύπνισης.
Τα όνειρα δεν είναι ούτε σκόπιμα ούτε αυθαίρετα κατασκευάσματα. Είναι φυσικά φαινόμενα που δεν είναι τίποτα άλλο από αυτό που προσποιούνται. Δεν εξαπατούν, δεν ψεύδονται, δεν στρεβλώνουν ούτε αποκρύπτουν…. Επιδιώκουν πάντα να εκφράσουν, κάτι που το εγώ δεν γνωρίζει και δεν καταλαβαίνει.
Τι συμβολίζουν τα όνειρά μας κατά τον Carl Jung
Σε συμβολική μορφή, τα όνειρα φανερώνουν την τρέχουσα κατάσταση της ψυχής, από την άποψη του ασυνείδητου.
Δεδομένου ότι η έννοια των περισσότερων ονείρων δεν είναι σύμφωνη με τις τάσεις του συνειδητού νου και παρουσιάζει ιδιαίτερες αποκλίσεις, πρέπει να υποθέσουμε ότι το ασυνείδητο, η μήτρα των ονείρων, έχει μια ανεξάρτητη λειτουργία. Αυτό ονομάζεται αυτονομία του ασυνείδητου. Το όνειρο όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται στη θέλησή μας, αλλά πολύ συχνά βρίσκεται σε καταφανή αντίθεση στις συνειδητές μας προθέσεις.
Ο Jung παραδέχτηκε ότι σε μερικές περιπτώσεις τα όνειρα έχουν συνείδηση επιθυμίας και λειτουργίες συντήρησης ύπνου (Freud) ή αποκαλύπτουν μια παιδική προσπάθεια εξουσίας (Adler). Όμως ο Jung επικεντρώθηκε στο συμβολικό τους περιεχόμενο και στον αντισταθμιστικό τους ρόλο στην αυτορρύθμιση της ψυχής. Τα όνειρα κατά το Jung αποκαλύπτουν πτυχές του εαυτού μας, που συνήθως δεν είναι συνειδητές. Αποκαλύπτουν ασυνείδητα κίνητρα που λειτουργούν στις σχέσεις μας και παρουσιάζουν νέες οπτικές γωνίες, σε καταστάσεις σύγκρουσης.
Οι τρεις δυνατότητες που μας δίνουν
- Εάν η συνειδητή μας στάση απέναντι στις καταστάσεις της ζωής είναι σε μεγάλο βαθμό “μονόπλευρη”, τότε το όνειρο μας παίρνει την αντίθετη πλευρά.
- Αν η συνειδητή μας θέση είναι αρκετά κοντά στην “μέση”, τότε το όνειρο προβάλλει την ικανοποίηση με διάφορες παραλλαγές.
- Εάν η συνειδητή στάση είναι “επαρκής”, τότε το όνειρο συμπίπτει και τονίζει αυτήν την τάση, αν και δεν παραβιάζει την ιδιότυπη αυτονομία της.
Κατά την άποψη του Jung, ένα όνειρο είναι ένα εσωτερικό δράμα.
Ολόκληρο το έργο του ονείρου είναι ουσιαστικά υποκειμενικό και ένα όνειρο είναι ένα θέαμα στο οποίο ο ονειροπόλος είναι ο ίδιος η σκηνή, ο παίκτης, ο παρακινητής, ο παραγωγός, ο συγγραφέας, το κοινό και ο κριτικός.
Αυτή η αντίληψη οδηγεί στην ερμηνεία των ονείρων στο υποκειμενικό επίπεδο, όπου οι εικόνες αυτές θεωρούνται συμβολικές αναπαραστάσεις στοιχείων στην προσωπικότητα του ονειροπόλου. Η ερμηνεία σε αντικειμενικό επίπεδο αναφέρεται σε εικόνες, σε ανθρώπους και καταστάσεις στον έξω κόσμο.
Πολλά όνειρα έχουν μια κλασική δραματική δομή. Υπάρχει μια έκθεση (τόπος, χρόνος και χαρακτήρες), που δείχνει την αρχική κατάσταση του ονειροπόλου. Στη δεύτερη φάση υπάρχει μια εξέλιξη στην πλοκή (η δράση λαμβάνει χώρα). Η τρίτη φάση φέρνει την αποκορύφωση ή την κορύφωση (ένα αποφασιστικό γεγονός). Η τελική φάση είναι η λύση, το αποτέλεσμα ή η λύση (αν υπάρχει) της δράσης στο όνειρο.
