Τι είναι φοβία και πως δημιουργείται;
Η φοβία μπορεί να χαρακτηριστεί σαν έντονος και επίμονος φόβος που προκαλείται αυτόματα. Παρατηρείτε να είναι υπερβολικός ή παράλογος φόβος . Προκαλείται από την παρουσία ή την αναμονή ενός συγκεκριμένου αντικειμένου ή καταστάσεως. Συνήθως δεν μπορεί να ελεγχθεί με τη θέλησή μας. Κάτι που μας οδηγεί σε μια αναπόφευκτη συμπεριφορά. Υπάρχει ισχυρή επιθυμία αποφυγής της επίφοβης κατάστασης παρά την αναγνώριση. Όταν το φοβικό ερέθισμα δεν είναι παρόν, τότε ο φόβος θεωρείται παράλογος. Τα άτομα που υποφέρουν από φοβίες έχουν επίγνωση της υπερβολής τους, άσχετα αν δεν μπορούν να την ελέγξουν.
Οι φοβικές διαταραχές μπορούν, γενικά, να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις μεγάλες ομάδες:
- Ειδικές φοβίες:
Στα άτομα αυτά εκδηλώνεται ως φόβος για διάφορες συνθήκες της καθημερινότητας. Π.χ. για κάποιο συγκεκριμένο ζώο (σκυλί, έντομο κ.ά.) ή για κάποια κατάσταση, όπως το ταξίδι με αεροπλάνο, να βρεθούν σε μεγάλο ύψος (υψοφοβία) κ.ά. Οι ειδικές φοβίες μπορεί να εμφανίζονται μεμονωμένα αλλά και περισσότερες της μίας ταυτόχρονα στο ίδιο άτομο. Οπότε να συγκροτούν μια ψυχική διαταραχή. - Αγοραφοβία :
Τα άτομα με αγοραφοβία φοβούνται να βρεθούν σε ανοιχτούς ή άγνωστους χώρους. Ακόμα και να εκτεθούν σε καταστάσεις όπου δεν θα υπάρχει δυνατότητα άμεσης βοήθειας. Σε περίπτωση που θα τους συνέβαινε κάτι απρόοπτο, π.χ. μια ξαφνική αδιαθεσία. Ο φόβος ενός τέτοιου ενδεχόμενου τους αποτρέπει να ταξιδέψουν μόνοι, να βρεθούν σε μέρη με πολύ κόσμο ή συνωστισμό κ.τ.λ. - Κοινωνικός φόβος:
Τα άτομα με κοινωνική φοβία νιώθουν άγχος και έντονη ανασφάλεια σε διάφορες κοινωνικές καταστάσεις ή εκδηλώσεις. Όπως, για παράδειγμα, να φάνε παρουσία άλλων, να μιλήσουν σε ένα ακροατήριο ή να τους κοιτούν όταν κάνουν κάτι (π.χ. όταν εργάζονται).
Αν και αυτή η κατηγοριοποίηση εφαρμόζεται μόνο σε ενηλίκους, στα παιδιά μπορεί να δοθεί η διάγνωση της ειδικής φοβίας, εφόσον επιμείνει περισσότερο από 6 μήνες. Ο φόβος που συνδέεται συνήθως με τα παιδιά είναι η σχολική φοβία. Αν και δεν αναφέρεται στα διαγνωστικά εγχειρίδια σαν φόβος του παιδιού να πάει στο σχολείο, μπορεί να οφείλεται σε άλλα προβλήματα, όπως το άγχος του αποχωρισμού ή πρώιμες ενδείξεις κοινωνικού άγχους.
Πώς αντιμετωπίζουμε τις φοβίες:
Συνήθως πίσω από μια φοβία κρύβεται κάτι πιο βαθύ (πιθανή τραυματική εμπειρία, δυσλειτουργική σχέση , εσωτερική σύγκρουση) που εμφανίζεται με την μορφή φοβίας. Γι’αυτό η ψυχοθεραπεία είναι ο πιο κατάλληλος και ασφαλής τρόπος για να αντιμετωπίσει κάποιος την φοβία του. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε τι «εξυπηρετεί» η φοβία στην ζωή μας. Να την γνωρίσουμε για να μπορέσουμε σταδιακά να εκτεθούμε στο φοβικό ερέθισμα και να το αντιμετωπίσουμε. Ας θυμόμαστε πάντα ότι το να παραδεχτούμε την ευαλωτότητά μας και να την αντιμετωπίσουμε είναι η αρχή κάθε θεραπείας.
