Ένα από τα χαρακτηριστικά του μεταβολισμού των πρωτεϊνών, σε αντίθεση με το μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπιδίων, είναι η έλλειψη της δυνατότητας αποθήκευσης πρωτεϊνών στο σώμα. Η μόνη πηγή πρωτεϊνών που καλύπτει όλες τις ανάγκες του σώματος είναι τα τρόφιμα.
Σε ποια τρόφιμα μπορούμε να βρούμε πρωτεΐνες;
Όσο παράξενο και να ακούγεται, ένα μικρό ποσοστό πρωτεϊνών βρίσκεται σε πολλά προϊόντα. Για παράδειγμα, τα δημητριακά (όλα εκτός από το μάννα) έχουν μέχρι και 8% πρωτεΐνη στη σύνθεσή τους, ακόμη και αυτά με ατελή σύνθεση αμινοξέων. Αυτό σας επιτρέπει να καλύψετε μέρος της έλλειψης πρωτεϊνών με το φαγόπυρο, εξοικονομώντας κρέας και εξασφαλίζοντας αθλητική διατροφή. Ωστόσο, αξίζει να καταλάβουμε ότι όλη η πρωτεΐνη δεν διαχέεται ισοδύναμα στο σώμα μας και ως εκ τούτου δεν επηρεάζει εξίσου τις δομές και την λειτουργία του σώματός μας.
Πως γίνετε η διάσπαση των πρωτεϊνών;
Γενικά, η πρωτεΐνη διασπάται υπό την επίδραση ειδικών ενζύμων, τα οποία επίσης αποτελούνται από πρωτεϊνικές δομές. Στην πραγματικότητα, αυτός είναι ένας φαύλος κύκλος. Εάν το σώμα αισθάνεται ένα μεγάλο έλλειμμα πρωτεϊνικών ιστών, τότε οι νέες πρωτεΐνες δεν μπορούν να μετουσιώσουν απλά αμινοξέα, γεγονός που θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερο έλλειμμα.
Επιπλέον, αξίζει να δοθεί προσοχή στο γεγονός ότι οι πρωτεΐνες μπορούν να συμμετέχουν στον ενεργειακό μεταβολισμό μαζί με λιπίδια και υδατάνθρακες. Η γλυκόζη είναι μια μη αναστρέψιμη και πολύ απλή δομή, η οποία μετατρέπεται σε ενέργεια. Ενώ η πρωτεΐνη, ακόμη και με υψηλές απώλειες ενέργειας κατά την τελική μετουσίωση, μπορεί να μετατραπεί σε γλυκογόνο. Αυτό υποδεικνύει τη δυνατότητα χρήσης πρωτεΐνης ως καυσίμου. Επιπλέον, σε αντίθεση με τα λίπη, οι πρωτεΐνες χωνεύονται ακριβώς στην ποσότητα που είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του σώματος (συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης ενός σταθερού αναβολικού υποβάθρου). Το μόνο πράγμα που μπορεί να αλλάξει την ισορροπία είναι αν το άτομο λαμβάνει διεγερτικό της τεστοστερόνης και ανάλογα της ορμόνης τεστοστερόνης (αναβολικά στεροειδή), των οποίων η κύρια αποστολή είναι να αυξάνουν την απόδοση ισχύος.
Στάδια μεταβολισμού πρωτεϊνών
Ο μεταβολισμός των πρωτεϊνών είναι πολύ πιο πολύπλοκος από τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπιδίων. Θα δούμε εν συντομία τις βιοχημικές διεργασίες που θα μας επιτρέψουν να κατανοήσουμε την ίδια την αρχή της πέψης πρωτεϊνών.
Πρωταρχική κατάποση πρωτεϊνών
Πέψη πρωτεϊνών
Διάσπαση σε αμινοξέα
Διαχωρίζοντας την ενέργεια
Ανακατανομή ιστών αμινοξέων
Σύνθεση νέων ιστών πρωτεϊνών
Δευτερογενής μεταβολισμός πρωτεϊνών
Μεταφορά λιπιδικού ιστού
Εξαφάνιση οξειδωμένων στοιχείων (τελικά προϊόντα)
Πρωταρχική κατάποση πρωτεϊνών
Τι συμβαίνει;
Υπό την επίδραση του σάλιου, οι κύριοι δεσμοί γλυκογόνου διασπώνται, μετατρέποντας την απλούστερη γλυκόζη, τα υπόλοιπα θραύσματα σφραγίζονται για μετέπειτα μεταφορά
Στην Ουσία
Σε αυτό το στάδιο, οι βασικοί πρωτεϊνικοί ιστοί στη σύνθεση των τροφίμων διαχωρίζονται σε ξεχωριστές δομές, οι οποίες στη συνέχεια θα υποστούν πέψη
Πέψη πρωτεϊνών
Τι συμβαίνει;
Υπό την επίδραση της παγκρεατίνης και άλλων ενζύμων, περαιτέρω μετουσίωση σε πρωτεΐνες της πρώτης τάξης.
Στην Ουσία
Ο οργανισμός συντονίζεται με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να δέχεται αμινοξέα μόνο από τις απλούστερες αλυσίδες πρωτεϊνών, για τις οποίες δρα με οξύ για να καταστήσει την πρωτεΐνη πιο διασπώμενη.
Διάσπαση σε αμινοξέα
Τι συμβαίνει;
Υπό την επίδραση των κυττάρων του εντερικού βλεννογόνου, οι μετουσιωμένες πρωτεΐνες απορροφώνται στο αίμα.
Στην Ουσία
Ήδη απλουστευμένη πρωτεΐνη, το σώμα καταρρέει σε αμινοξέα.
Διαχωρίζοντας την ενέργεια
Τι συμβαίνει;
Υπό την επίδραση ενός τεράστιου αριθμού υποκατάστατων ινσουλίνης και ενζύμων για την πέψη υδατανθράκων, η πρωτεΐνη διασπάται στην απλούστερη γλυκόζη
Στην Ουσία
Σε συνθήκες όπου το σώμα στερείται ενέργειας, δεν μετουσιώνει πρωτεΐνες, αλλά με τη βοήθεια ειδικών ουσιών το χωρίζει μέχρι το επίπεδο της καθαρής ενέργειας
Ανακατανομή ιστών αμινοξέων
Τι συμβαίνει;
Κυκλοφορούν στο γενικό αίμα, οι πρωτεϊνικοί ιστοί υπό την επίδραση της ινσουλίνης μεταφέρονται μέσω όλων των κυττάρων, δημιουργώντας τους απαραίτητους δεσμούς αμινοξέων.
Στην Ουσία
Οι πρωτεΐνες, που διέρχονται από το σώμα, αποκαθιστούν τα μέρη που λείπουν, τόσο στις μυϊκές δομές όσο και στις δομές που συνδέονται με την διέγερση των ορμονών, την εγκεφαλική δραστηριότητα ή την επακόλουθη ζύμωση
Σύνθεση νέων ιστών πρωτεϊνών
Τι συμβαίνει;
Στους μυϊκούς ιστούς, οι δομές αμινοξέων που συνδέονται με τις κύριες μικροθραύσεις αποτελούν νέους ιστούς, προκαλώντας υπερτροφία των μυϊκών ινών
Στην Ουσία
Τα αμινοξέα στη σωστή σύνθεση μετατρέπονται ξανά σε ιστό μυϊκής πρωτεΐνης.
Δευτερογενής μεταβολισμός πρωτεϊνών
Τι συμβαίνει;
Παρουσιάζοντας υπερβολική ποσότητα πρωτεϊνικών ιστών στο σώμα, αυτοί υπό την δευτερεύουσα δράση της ινσουλίνης μπαίνουν ξανά στην κυκλοφορία του αίματος για να τις μετατρέψουν σε άλλες δομές
Στην Ουσία
Με έντονη μυϊκή ένταση, μεγάλη πείνα ή νοσηρές καταστάσεις, χρησιμοποιεί μυϊκές πρωτεΐνες για να αντισταθμίσει την έλλειψη αμινοξέων σε άλλους ιστούς
Μεταφορά λιπιδικού ιστού
Τι συμβαίνει;
Οι ελεύθερα κυκλοφορούντες πρωτεΐνες στη θέση τους, συνδυασμένες στη λιπάση, βοηθούν στη μεταφορά και χώνευση μαζί με τη χολή τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα
Στην Ουσία
Πρωτεΐνη, εμπλέκεται στη μεταφορά των λιπών και τη σύνθεση της χοληστερόλης από αυτά. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι ανάλογα με τη σύνθεση αμινοξέων της πρωτεΐνης, μπορεί να οδηγήσει τόσο στη σύνθεση του καλού όσο και στη σύνθεση της κακής χοληστερόλης.
Εξαφάνιση οξειδωμένων στοιχείων (τελικά προϊόντα)
Τι συμβαίνει;
Τα χρησιμοποιημένα αμινοξέα στη διαδικασία του καταβολισμού προέρχονται από τα προϊόντα ζωτικής δραστηριότητας του σώματος.
Στην Ουσία
Μυϊκός ιστός υποστεί βλάβη από την υπερβολική καταπόνηση δίνει τη σύνθεση αμινοξέος των κυττάρων, με παντελής έλλειψη πρωτεΐνης οδηγεί στο ότι το κατεστραμμένο κύτταρο μεταφέρεται προς την έξοδο.
Ο μεταβολισμό των αμινοξέων και ο σχηματισμός της ουρίας
Ο κυκλος της ουριας
Κατά το μεταβολισμό των αμινοξέων παράγεται αμμωνία ΝΗ3 ή NH4+. Επειδή η αμμωνία είναι τοξική για το κύτταρο, ακόμα και σε σχετικά μικρές συγκεντρώσεις, πρέπει να μετατραπεί σε άλλες ενώσεις. Η τελική αποτοξίνωση της αμμωνίας, στα σπονδυλωτά της ξηράς, γίνεται με το σχηματισμό της ουρίας.
Η ουρία έχει όλες τις απαραίτητες γι αυτό προϋποθέσεις: δεν έχει φορτίο, δεν είναι τοξική, διαχέεται εύκολα μέσω των βιολογικών μεμβρανών και για το λόγο αυτό αποβάλλεται εύκολα από τους νεφρούς. Η ουρία σχηματίζεται στο ήπαρ μέσω ενός μεταβολικού δρόμου, που ονομάζεται κύκλος της ουρίας και γίνεται εν μέρει στα μιτοχόνδρια και εν μέρει στο κυτταρόπλασμα.
Μια περιληψη
Ο μεταβολισμός των πρωτεϊνών αρχίζει με την υδρόλυση του πρωτεϊνικού μορίου που γίνεται με τη δράση των πρωτεολυτικών ενζύμων και οδηγεί στο σχηματισμό των αμινοξέων. Τα αμινοξέα που απελευθερώνονται σε ποσότητες μεγαλύτερες από αυτές που απαιτούνται για τη σύνθεση των πρωτεϊνών και άλλων σημαντικών βιομορίων του οργανισμού, επειδή δεν είναι δυνατό να αποθηκευτούν, χρησιμοποιούνται ως μεταβολικό καύσιμο.
Η κυριότερη αντίδραση κατά την αποικοδόμηση όλων των αμινοξέων είναι η τρανσαμίνωση. Με τον τρόπο αυτό η αμινομάδα μεταφέρεται στο α-κετογλουταρικό οξύ και σχηματίζεται γλουταμινικό οξύ, το οποίο μετατρέπεται και πάλι σε α-κετογλουταρικό οξύ, απελευθερώνοντας αμμωνία με την αντίδραση της οξειδωτικής απαμίνωσης. Τελική μορφή απέκκρισης της ΝΗ3 είναι η ουρία, η οποία σχηματίζεται στο ήπαρ μέσω αντιδράσεων του κύκλου της ουρίας.
Ενώ το άζωτο των αμινοξέων αποβάλλεται ως ουρία, ο ανθρακικός σκελετός διασπάται περαιτέρω με διαφορετικούς τρόπους. Οι ανθρακικοί σκελετοί αρκετών αμινοξέων διοχετεύονται σε ενδιάμεσα μεταβολικά προϊόντα, από τα οποία είναι δυνατό να συντεθεί γλυκόζη (γλυκοπλαστικά αμινοξέα).
Βιβλιογραφία
- Συνδυασμοί και βιταμίνες
- Σύγχρονη διατροφή & Διαιτολόγια
- Εγκυκλοπαιδικό λεξικό τροφίμων και ποτών
- Φυσικές τροφές που θεραπεύουν
- Διατροφική νοημοσύνη
- Βιταμίνες ιχνοστοιχεία συμπληρώματα Διατροφής Α&Β τόμος
