Τα αρχέτυπα δεν μπορούν να κατανοηθούν πλήρως
Όλες οι τυπικές ανθρώπινες εκδηλώσεις της ζωής στηρίζονται σε μια αρχετυπική βάση. Το συλλογικό ασυνείδητο είναι γεμάτο από αρχέτυπα που μοιράζεται όλο το ανθρώπινο γένος. Αποτελούν την βάση για την δημιουργία των μύθων, της λογοτεχνίας, της τέχνης, των συμβολισμών και της επιστήμης. Πολλά σπουδαία έργα τέχνης συγκινούν και διατηρούνται στο χρόνο γιατί μέσα από αυτά αναδύονται αρχετυπικές εικόνες που γοητεύουν και γίνονται πόλος έλξης γιατί μιλάνε για κάτι παγκόσμιο.
Μερικά από τα πιο γνωστά αρχέτυπα, όπως η Μεγάλη Μητέρα, ο Πατέρας των Πάντων, ο Γέρο-Σοφός, ο Κοσμικός ‘Άνθρωπος, ο Ιερός Γάμος. Συχνά έχουν απεικονιστεί σε παραστάσεις ναών σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Καθώς και σε ζωγραφικούς πίνακες, ύστερα από μια παράξενη ονειρική εμπειρία του δημιουργού τους. Το να προσπαθήσει έστω κανείς να ερμηνεύσει τα περιεχόμενα αυτών των συμβόλων , θα ήταν πολύ φιλόδοξη και μάταιη απόπειρα. Η κατανόηση μορφών σαν αυτές που αναφέρθηκαν, εκτείνεται πολύ πέρα από την ανθρώπινη λογική αντίληψη. Μπορεί να τις προσεγγίσει κανείς μόνο από το επίπεδο της ψυχικής του λειτουργίας.
Τα αρχέτυπα είναι σαν μια βάση δεδομένων
Μέσα στο συλλογικό ασυνείδητο βρίσκονται τα θεμέλια πολλών εκδηλώσεων του ανθρώπου, όπως οι μύθοι, οι αριθμοί, οι συμβολισμοί, οι αρχές της τέχνης και της επιστήμης.
Τα αρχέτυπα έγιναν μια γλώσσα διεθνής, που μεταφέρει στα πέρατα του πλανήτη έννοιες δυσκολονόητες από το ανθρώπινο μυαλό. Μερικά από αυτά τα σύμβολα είναι : ο σταυρός, το δέντρο, ο ήλιος, το φεγγάρι, ο λαβύρινθος, το γιν-γιανγκ, οι διάφορες μαντάλα, το σύμβολο του άπειρου, ο κύκλος, το τετράγωνο, η πυραμίδα και χίλια δυο . Μεταφέρουν έννοιες βαθύτερες από αυτές που παρουσιάζει το αποτυπωμένο τους σχήμα. Γιατί, ουσιαστικά, η εικόνα ή το σχέδιο δεν είναι παρά η συμπυκνωμένη καταγραφή μιας ιδέας ή μιας σειράς ιδεών, ή ακόμη και μιας ολόκληρης ιστορίας.
Τα αρχέτυπα και η συμβολή τους στην σύγχρονη ψυχοθεραπεία
Τα όνειρα περιέχουν εικόνες και ιδέες που η δημιουργία τους δεν οφείλεται στο συνειδητό νου. Παρουσιάζουν ένα μέρος της ψυχικής μας δραστηριότητας, συνήθως με συγκαλυμμένο τρόπο. Τα σύμβολα δεν είναι παρά ένα προϊόν της ίδιας μας της ψυχής, γεμάτα με ενδείξεις και υπαινιγμούς για τις ψυχικές μας τάσεις.
Στην Εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών τα σύμβολα του καλλιτεχνικού έργου μιλάνε μέσω της Gestalt. Χωρίζοντας το πρόβλημα σε κομμάτια το άτομο μπορεί να βιώσει την αλλαγή μέσα από το συναίσθημα, το σώμα και τη σκέψη. Η θεωρία της Gestalt ασχολείται με το όλον και τα διαφορετικά μέρη που το αποτελούν. Το σύνολο των μερών είναι μεγαλύτερο από το όλον. Πραγματικά, τα σύμβολα αποτελούν ένα μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης. Ένα από εκείνα που θα μπορούσαν να γίνουν το κλειδί για την πύλη του εσωτερικού μας κόσμου.
Όσο ο άνθρωπος βαδίζει δυναμικά προς την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του, θα του αποκαλύπτονται ολοένα και υψηλότερες βαθμίδες των αρχετυπικών μορφών. Είναι αλήθεια πως για να έρθει κανείς σε επαφή με τις ιδέες που κρύβονται πίσω από αυτές, πρέπει να ξεκινήσει την αναζήτηση της εσωτερικής του ύπαρξης. Δηλαδή, να επιδιώξει την εξερεύνηση του ασυνείδητου του. Μέσω αυτής θα ανακαλύψει τον αληθινό του εαυτό. Θα ολοκληρωθεί σαν άνθρωπος, αφού πρώτα αντιμετωπίσει τα περιεχόμενά του και κατορθώσει να εξοικειωθεί και να συμφιλιωθεί μαζί τους.
Τζέσικα Μαργαρίτη (ψυχοθεραπεύτρια) art-therapy.center
