Η θεραπευτική διάσταση της τέχνης
Όλοι μας λίγο πολύ έχουμε ακούσει για τα οφέλη του διαλογισμού, ωστόσο δεν είναι για όλους εύκολο να το κάνουμε. Ακόμα λιγότεροι από μας γνωρίζουν τα βαθιά οφέλη της καλλιτεχνικής έκφρασης. Η δημιουργία της τέχνης, είναι ένας άλλος τρόπος για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε μια διαλογιστική κατάσταση του νου και στη βαθιά επούλωση που φέρνει.
«Η τέχνη είναι η εγγύηση για την αρμονία»
Louise Bourgeois
Καλλιτέχνης
Η Bourgeois πίστευε ότι, η δημιουργικότητα είναι ένα εργαλείο, για την αντιμετώπιση των καταπιεσμένων συναισθημάτων. Έλεγε χαρακτηριστικά ότι θυμάται τον εαυτό της όταν ήταν κοριτσάκι να φτιάχνει μικρά γλυπτά από ψίχουλα ψωμιού στο τραπέζι – ως ένα τρόπο αντιμετώπισης του κυριαρχικού πατέρα της. Η τέχνη ήταν για εκείνη, κάτι περισσότερο από μια διέξοδο – την κράτησε υγιή.
Η δημιουργική δραστηριότητα είναι μια πολύ ισχυρή συνταγή για την ψυχολογική μας ευημερία.
Η Εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών (Expressive Arts Therapy), έχει βαθιά θεραπευτική δράση. Είναι αποτελεσματική σε όλες τις ηλικίες, φύλο ή εθνικότητα. Η δημιουργική διαδικασία που εμπλέκεται στην έκφραση της τέχνης είναι η θεραπεία που θα βελτιώσει τη ζωής μας. Χρησιμοποιείται και σε κλινικές για να βοηθήσει τους ασθενείς, ή τις οικογένειές τους, να αυξήσουν την αυτοπεποίθηση τους, να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα και να προσαρμοστούν σε τυχών αγχωτικές και τραυματικές εμπειρίες.
Τέσσερις λόγοι για τους οποίους η τέχνη μας βοηθά, να ανταπεξέλθουμε καλύτερα στην καθημερινότητα μας:
1. Η τέχνη είναι ένα όχημα για να μπούμε σε μια διαλογιστική και αυτο-θεραπευτική κατάσταση
Οι περισσότεροι από εμάς μπορούν να καταλάβουν ότι η τέχνη προσφέρει μια απόδραση από μια σκληρή πραγματικότητα. Όμως, από πού προέρχεται η θεραπευτική δυνατότητα της τέχνης; Η τέχνη έχει αντίκτυπο στην κατάσταση του μυαλού μας: Η απόλαυση της συναισθηματικής σταθερότητας είναι σε μεγάλο βαθμό, η ανάληψη της ευθύνης για το πώς αισθανόμαστε.
Πολλές έρευνες έχουν δείξει τη δύναμη του διαλογισμού. Ένας από τους λόγους που είναι τόσο ισχυρός είναι ότι ενθαρρύνει την αποδοχή. Η δημιουργία της τέχνης είναι ένας τρόπος διαλογισμού, μια ενεργή κατάρτιση του νου που αυξάνει την ευαισθητοποίηση. Δίνει έμφαση στην αποδοχή των συναισθημάτων και των σκέψεων χωρίς κρίση και χαλάρωση του σώματος και του μυαλού.
Η τέχνη, όπως και ο διαλογισμός μας επιτρέπει να δημιουργήσουμε χώρο ανάμεσα στις συχνά αρνητικές, ανήσυχες σκέψεις. Μας επιτρέπει να συνδεθούμε με τους αληθινούς εαυτούς μας. Σε αντίθεση με την φευγαλέα ή ψευδή αίσθηση της ταυτότητας που έχουμε όταν είμαστε παγιδευμένοι στις σκέψεις και τα συναισθήματά μας. Ο Eckhart Tolle, πνευματικός δάσκαλος, γράφει: «Η ταυτοποίηση με τις σκέψεις και τα συναισθήματα, δημιουργεί μια ψευδή νοητή αίσθηση του εαυτού, που εξαρτάται από το παρελθόν … Αυτός ο ψεύτικος εαυτός ποτέ δεν είναι χαρούμενος ή εκπληρωμένος για πολύ. Η φυσιολογική του κατάσταση είναι μια κατάσταση ανησυχίας, φόβου, ανεπάρκειας και μη εκπλήρωσης. Ο στόχος της δημιουργίας τέχνης είναι να φτάσει σε μια κατάσταση συνείδησης, απαλλαγμένη από τη συνεχή φλυαρία του νου.
2 . Η τέχνη παρέχει ένα αίσθημα ροής και ελευθερίας
Παρόμοια με τον διαλογισμό, η τέχνη μπορεί να μας βοηθήσει να βρούμε ένα βαθύτερο και πιο ήσυχο μέρος του εαυτού μας. Μπαίνουμε σε μια κατάσταση ροής και τη συνείδηση του εδώ και τώρα. “Όλοι οι αληθινοί καλλιτέχνες, είτε αυτοί το γνωρίζουν είτε όχι, δημιουργούν από μια θέση μη νοήματος, από εσωτερική ακινησία”, γράφει ο Tolle. Οι καλλιτέχνες βιώνουν, ότι η δημιουργική δραστηριότητα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει ένα χώρο αληθινής συνειδητότητας της ύπαρξης, άνευ ερμηνείας. Σε αυτό το διάστημα, μπορεί να υπάρχει μια αίσθηση ότι δεν έχουμε φυσικές παραμέτρους, κανένα σώμα ή μορφή που να αισθάνεται διαχωρισμό.
3. Η τέχνη επιτρέπει την αληθινή αυτο-έκφραση
Η διαδικασία της τέχνης παρακάμπτει την ανάγκη, για λεκτική επικοινωνία. Η δημιουργικότητα έχει τη δική της γλώσσα και επιτρέπει στους ανθρώπους να συνδέονται μεταξύ τους, σε μη λεκτικό επίπεδο. Στη θεραπεία μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος να λέγεται το ανείπωτο, όπως φαίνεται από τη χρήση δημιουργικών θεραπειών με παιδιά. Αυτό εξηγεί επίσης πώς μπορούμε να μετακινηθούμε στον πυρήνα, όταν βλέπουμε ένα έργο τέχνης ή ακούμε μουσική, χωρίς απαραίτητα να γνωρίζουμε τις ιδιαιτερότητες της καταγωγής του. Η τέχνη υπάρχει μέσα στην δική της μη-λεκτική παράμετρο και έτσι ελευθερώνει την εκλεπτυσμένη αυτο-έκφραση.
4. Η τέχνη μας βοηθά να συνδεθούμε με τον αληθινό μας εαυτό
Ως συμπέρασμα, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι η Bourgeois, όταν της ζητήθηκε να σχολιάσει το εκτεταμένο έργο της. Ένα έργο που εκτείνεται σε ολόκληρη τη ζωή της, λέει ότι την εντυπωσιάζει, πόσο σταθερή είναι στο κέντρο της, όταν δημιουργεί. Η ευτυχία τελικά μπορεί να είναι θέμα καλλιέργειας ενός χώρου που παρέχει σταθερότητα και συνεχή σύνδεση με τον αληθινό εαυτό μας.
