Bert Hellinger : Ανανεώνοντας την αρρενωπότητα και την θηλυκότητα
Ο Bert Hellinger, μέσα από τη συστημική του προσέγγιση στις ανθρώπινες σχέσεις, ανέδειξε μια βαθύτερη διάσταση της συντροφικότητας: τη συνεχή ανάγκη ανανέωσης της αρσενικής και της θηλυκής ενέργειας μέσα στο ζευγάρι. Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν δύο άνθρωποι εισέρχονται σε μια σχέση, δεν συναντιούνται μόνο ως προσωπικότητες, αλλά και ως φορείς διαφορετικών ψυχικών και ενεργειακών ποιοτήτων. Μέσα στη δυαδικότητα της σχέσης, ένα μέρος της ατομικής τους ταυτότητας μετασχηματίζεται.
Η γυναίκα επιβεβαιώνει τον άνδρα ως άνδρα, αλλά ταυτόχρονα έρχεται σε επαφή με τις αδυναμίες, τις ανασφάλειες και τις ευαλωτότητές του. Με τον χρόνο, η αρρενωπότητά του μπορεί να αποδυναμωθεί, όχι επειδή η σχέση είναι προβληματική, αλλά επειδή η οικειότητα συχνά μειώνει τη μυστηριακή ένταση που τροφοδοτεί την έλξη. Αντίστοιχα, ο άνδρας επιβεβαιώνει τη γυναίκα στη θηλυκή της υπόσταση, όμως μέσα στην καθημερινότητα, στις ευθύνες και στην εξοικείωση, εκείνη μπορεί σταδιακά να απομακρυνθεί από τη ζωντανή εμπειρία της θηλυκότητάς της.
Η γυναίκα επιβεβαιώνει τον άνδρα ως άνδρα, αλλά ταυτόχρονα έρχεται σε επαφή με τις αδυναμίες, τις ανασφάλειες και τις ευαλωτότητές του. Με τον χρόνο, η αρρενωπότητά του μπορεί να αποδυναμωθεί, όχι επειδή η σχέση είναι προβληματική, αλλά επειδή η οικειότητα συχνά μειώνει τη μυστηριακή ένταση που τροφοδοτεί την έλξη. Αντίστοιχα, ο άνδρας επιβεβαιώνει τη γυναίκα στη θηλυκή της υπόσταση, όμως μέσα στην καθημερινότητα, στις ευθύνες και στην εξοικείωση, εκείνη μπορεί σταδιακά να απομακρυνθεί από τη ζωντανή εμπειρία της θηλυκότητάς της.
Ο Hellinger θεωρούσε ότι για να παραμείνει μια σχέση ζωντανή, δημιουργική και βαθιά, χρειάζεται οι δύο σύντροφοι να επιστρέφουν περιοδικά στις πηγές της ταυτότητάς τους. Ο άνδρας χρειάζεται την παρουσία άλλων ανδρών· η γυναίκα χρειάζεται την παρουσία άλλων γυναικών. Μέσα από αυτές τις σχέσεις, ενεργοποιούνται ξανά ποιότητες που συχνά ατονούν μέσα στην αποκλειστικότητα του ζευγαριού. Δεν έχει τόση σημασία η δραστηριότητα καθαυτή — μπορεί να είναι μια συνάντηση φίλων, μια ομάδα αυτογνωσίας, μια καλλιτεχνική ή αθλητική δραστηριότητα, ακόμη και μια απλή συντροφιά. Εκείνο που έχει σημασία είναι η επαφή με τον συλλογικό ψυχισμό του ίδιου φύλου και η επανασύνδεση με βαθύτερα αρχέτυπα ταυτότητας.
Η σκέψη αυτή συνδέεται με την ιδέα ότι η προσωπική εξέλιξη δεν σταματά όταν δημιουργείται ένα ζευγάρι. Αντίθετα, μια υγιής σχέση επιτρέπει και ενθαρρύνει τη διαφοροποίηση. Όταν οι σύντροφοι διατηρούν ζωντανή τη σύνδεση με τον εαυτό τους, επιστρέφουν στη σχέση πιο πλήρεις, πιο δημιουργικοί και πιο αληθινοί. Έτσι, η σχέση δεν βασίζεται στην εξάρτηση ή στη συγχώνευση, αλλά σε μια δυναμική ανταλλαγή δύο ολοκληρωμένων υπάρξεων.
Ο Hellinger ασκεί επίσης έμμεση κριτική στο ιδανικό της ρομαντικής αγάπης, το οποίο συχνά προβάλλει την αντίληψη ότι ο ένας σύντροφος πρέπει να καλύπτει όλες τις ανάγκες του άλλου. Αυτή η προσδοκία μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική ασφυξία και σταδιακή απώλεια της επιθυμίας. Η ανάγκη για εξωτερικούς χώρους έκφρασης, προσωπικής ανάπτυξης και σύνδεσης με άλλους ανθρώπους δεν απειλεί τη σχέση· αντίθετα, μπορεί να τη θρέψει.
Στη σύγχρονη ψυχολογία των σχέσεων, παρότι η ορολογία «αρρενωπότητα» και «θηλυκότητα» προσεγγίζεται πλέον με μεγαλύτερη ευαισθησία και πολυπλοκότητα, η βασική ιδέα του Hellinger παραμένει επίκαιρη: οι άνθρωποι χρειάζονται προσωπικό χώρο, κοινότητες ταύτισης και βιώματα πέρα από το ζευγάρι, ώστε να διατηρούν τη ζωτικότητα και την αυθεντικότητά τους. Η συντροφικότητα δεν ανθίζει μέσα στην απόλυτη συγχώνευση, αλλά μέσα στην ισορροπία ανάμεσα στη σύνδεση και την ατομικότητα.
Βιβλιογραφία
Love’s Hidden Symmetry, Bert Hellinger, Zeig, Tucker & Theisen Publishers, 1998.
Acknowledging What Is, Bert Hellinger, Zeig, Tucker & Theisen Publishers, 1999.
The Source Is Within You, Bert Hellinger, Carl-Auer Verlag, 2007.
Man and His Symbols, Carl Gustav Jung, Doubleday, 1964.
The Eden Project: In Search of the Magical Other, James Hollis, Inner City Books, 1998.
Johnson, Robert A. We: Understanding the Psychology of Romantic Love. HarperCollins, 1983.
