Η εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών, μπορεί να περιλαμβάνει ζωγραφική, κατασκευές, γραφή, δράμα, χορό, κίνηση, γλυπτική ή / και μουσική. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν εκφραστική θεραπεία τέχνης ενθαρρύνονται από έναν εξειδικευμένο θεραπευτή. Ώστε να διερευνήσουν τις απαντήσεις, τις αντιδράσεις και τις ιδέες τους μέσω εικόνων, ήχων, εξερευνήσεων, μέσα από τις διαδικασίες της τέχνης. Ένα άτομο δεν χρειάζεται να έχει καλλιτεχνική ικανότητα για να χρησιμοποιεί ή να επωφελείται από εκφραστική θεραπεία τέχνης.
Ιστορική Αναδρομή
Η μέθοδος άρχισε να διαμορφώνεται στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στο Lesley College Graduate School στη Μασαχουσέτη, από τον Paolo Knill, ο οποίος ίδρυσε το Διεθνές Κέντρο Θεραπείας Εκφραστικών Τεχνών. Το 1984, επεκτάθηκε και στην Ευρώπη με τη δημιουργία των Ινστιτούτων ISIS. Σταδιακά, η εκφραστική θεραπεία αναγνωρίστηκε ως αυτόνομη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, διακριτή από τη μουσικοθεραπεία, τη δραματοθεραπεία ή τη θεραπεία μέσω εικαστικών.
Πώς λειτουργεί
Η εκφραστική θεραπεία δεν απαιτεί καμία προηγούμενη καλλιτεχνική δεξιότητα. Δεν έχει σημασία αν κάποιος ξέρει να ζωγραφίζει, να χορεύει ή να γράφει «καλά». Σημασία έχει η διαδικασία της δημιουργίας, όχι το αποτέλεσμα. Μέσα από την τέχνη, ενεργοποιούνται οι αισθήσεις, η φαντασία και το σώμα — έτσι «μιλούν» ακόμη και μέρη του εαυτού που δύσκολα εκφράζονται με λόγια.
Φανταστείτε ένα παιδί που, ανήμπορο να περιγράψει το άγχος του, ζωγραφίζει έναν δράκο που καίει τα πάντα στο πέρασμά του. Ή έναν ενήλικα που, χορεύοντας χωρίς λόγια, νιώθει επιτέλους πως το σώμα του «μιλάει». Σε αυτές τις πράξεις, η τέχνη γίνεται γλώσσα.
Η προσβασιμότητα της θεραπείας εκφραστικής τέχνης οφείλεται στο γεγονός ότι δεν επικεντρώνεται στα καλλιτεχνικά αποτελέσματα αλλά στη διαδικασία της δημιουργίας. Μέσω της χρήσης των αισθήσεων του ατόμου, η φαντασία μπορεί να επεξεργαστεί, να ανθίσει και να υποστηρίξει τη θεραπεία. Ως εκ τούτου, η διαδικασία αναφέρεται συχνά ως “χαμηλή δεξιότητα, υψηλή ευαισθησία”.
Κάθε μορφή δημιουργικής τέχνης είναι μοναδική και η χρήση καθενός εξετάζεται προσεκτικά από κάθε εκφραστικό θεράποντα τέχνης. Για παράδειγμα, η ελευθερη γραφή μπορεί να είναι μια κατάλληλη εκφραστική διέξοδος για κάποιον νέο στη θεραπεία. Από την άλλη πλευρά του φάσματος, ένα άτομο που έχει ήδη καθιερώσει μια ισχυρή θεραπευτική σχέση με τον θεραπευτή του μπορεί να εκτιμήσει τη χρήση κίνησης ή δράματος. Η προσεκτική χρήση κάθε τρόπου καθορίζεται από την ετοιμότητα του ατόμου στη θεραπεία. Διαφορετικοί τρόποι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε σημείο καθ ‘όλη τη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας.
Υπερκινητικότητα ελλείψεων προσοχής
Αναπτυξιακές ανικανότητες
Διατροφικές διαταραχές
Υψηλά επίπεδα άγχους-Ανησυχία
Κατάθλιψη
Μετατραυματικό στρες
Κοινωνικές προκλήσεις- επαγγελματικά θέματα
Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία που βασίζεται κυρίως στον λόγο, η εκφραστική προσέγγιση παρέχει πολλαπλές διαδρομές προς το νόημα. Όπως λέγεται συχνά: “Low skill, high sensitivity”. Δηλαδή, χαμηλή ανάγκη για τεχνική ικανότητα, αλλά υψηλή ευαισθησία στη διαδικασία.
Τεχνικές εκφραστικής θεραπείας
Μια συνεδρία μπορεί να περιλαμβάνει:
Ζωγραφική με τα δάχτυλα: Ιδανική για παιδιά ή άτομα με περιορισμένες λεκτικές δεξιότητες.
Κατασκευή μάσκας: Βοηθά στην εξερεύνηση ρόλων και «προσωπείων» που φέρουμε.
Ποιητική γραφή: Μπορεί να φέρει στην επιφάνεια τραύματα ή επιθυμίες με τρόπο πιο ήπιο από τον απλό διάλογο.
Αυτοσχεδιαστική κίνηση ή χορός: Ενεργοποιεί το σώμα και αποφορτίζει το ψυχικό φορτίο που έχει σωματοποιηθεί.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο θεραπευτής ζητά από το άτομο να φτιάξει μια δημιουργία και στη συνέχεια να της «δώσει φωνή»: να πει την ιστορία πίσω από την εικόνα ή το αντικείμενο. Έτσι, η τέχνη γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο συνειδητό και στο ασυνείδητο.
Σε μια τυπική συνεδρία η θεραπευτής θα περιγράψει τη διαδικασία, αλλά δεν θα προτείνει ένα συγκεκριμένο θέμα ή τα χρώματα που θα χρησιμοποιηθούν. Αντ ‘αυτού, ο θεραπευτής μπορεί να παρέχει ευρείες οδηγίες όπως “ζωγραφίστε ένα συναίσθημα ή μια κατάσταση ή “ζωγραφίστε μια εικόνα ενός ονείρου που είχατε”. Ο θεραπευτής παρατηρεί τότε το περιεχόμενο που παράγεται και τη συμπεριφορά του ατόμου στη θεραπεία. Μόλις τελειώσει η εικόνα, ο θεραπευτής θα ζητήσει από το άτομο να πει μια ιστορία για τη ζωγραφική.
Τέχνη και Όνειρα: Η πύλη του αρχέγονου
Η εκφραστική θεραπεία συχνά αγγίζει τον χώρο των ονείρων, του συμβολικού και του αρχετυπικού. Όπως τα όνειρα, έτσι και η τέχνη δεν ακολουθεί τη λογική αλλά την εσωτερική αλήθεια. Ένα σχέδιο, μια φράση, ένας ήχος — μπορεί να αποκαλύψει ένα μοτίβο ζωής ή ένα τραύμα που δεν έχει ειπωθεί ποτέ.
Για παράδειγμα, μια γυναίκα που έχασε πρόσφατα τη μητέρα της μπορεί να σχεδιάσει επαναλαμβανόμενα μια πόρτα. Η πόρτα, ένα αρχέτυπο συμβολισμού μετάβασης, ίσως να εκπροσωπεί το πέρασμα, τη θλίψη, αλλά και το άνοιγμα σε κάτι νέο.
Ο θεραπευτικός αντίκτυπος της θεραπείας εκφραστικής τέχνης επικεντρώνεται σε τέσσερις κύριους τομείς:
Εκφραση
Φαντασία
Ενεργή συμμετοχή
Σύνδεση μυαλού-σώματος.
Μελέτες δείχνουν ότι η μουσική μπορεί να βοηθήσει τα άτομα που αντιμετωπίζουν ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών, αναπτυξιακών και συμπεριφορικών θεμάτων να μεγαλώσουν σε αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση και να μάθουν νέες δεξιότητες και έννοιες. Η εκφραστική θεραπεία τέχνης έχει επίσης βοηθήσει με επιτυχία τα παιδιά που βιώνουν υπερκινητικότητα ή κοινωνικό άγχος για τον έλεγχο των παρορμητικών και επιθετικών συμπεριφορών. Αν και τα αποδεικτικά στοιχεία από εμπειρικά έγκυρες μελέτες είναι περιορισμένα, η εκφραστική θεραπεία τέχνης έχει χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει άτομα με διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες να διερευνήσουν θέματα σχετικά με την εικόνα του σώματος , την αυτοεκτίμηση , την κοινωνική απομόνωση και την κατάθλιψη.
Πως η εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών διαφέρει από το art therapy
Τρόποι όπως η θεραπεία τέχνης, η μουσικοθεραπεία, η ποίηση, η θεραπεία χορού / κίνησης και η εκφραστική τέχνη είναι όλα παραδείγματα δημιουργικής τέχνης. Η εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών, ενσωματώνει θεραπευτικά εργαλεία και τεχνικές από πολλές διαφορετικές μορφές τέχνης. Ο συνδυασμός μιας ποικιλίας θεραπευτικών μεθόδων με βάση την τέχνη δημιουργεί μια νέα προσέγγιση, η οποία διαφέρει από τα μεμονωμένα συστατικά της. Οι πιστοποιημένοι ψυχοθεραπευτές εκφραστικών τεχνών βασίζονται στη δημιουργικότητά τους και την εκπαίδευσή τους, προκειμένου να αποφασίσουν ποια μέθοδος θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Οι εκφραστικοί θεραπευτές τέχνης μπορούν ακόμη και να χρησιμοποιούν τεχνικές από μια σειρά άλλων μορφών σε μια μόνο συνεδρία θεραπείας.
Η εστίαση της θεραπείας εκφραστικής τέχνης επικεντρώνεται στο θεραπευτικό αποτέλεσμα της δημιουργικής εμπειρίας και υπογραμμίζει την ανθρώπινη ικανότητα να μετασχηματίζει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις εμπειρίες σε απτά σχήματα και μορφές. Η προσέγγιση περιγράφεται ως “ενοποιητική” όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικά τεχνικές τέχνης σε συνδυασμό με το πλαισιο της ψυχοθεραπείας για την προσωπική ανάπτυξη και τη βελτίωσης της υγείας.
- Σχετικά με την εκφραστική καλλιτεχνική θεραπεία. (nd). Ανακτήθηκε από το http://www.ieata.org/about.html
- Basso, R. & Pelech, W. (2008). Δημιουργικές τέχνες σε πρόγραμμα συνεχούς φροντίδας παιδιών με κυστική ίνωση: μια καναδική μελέτη περίπτωσης. Το Διεθνές Περιοδικό της Μάθησης , 15 (5).
- Frisch, Μ. J., Franko, DL & Herzog, DB (2006). Τεχνητές θεραπείες στη θεραπεία διατροφικών διαταραχών. Διατροφικές Διαταραχές , 14, 131-142.
- Henley, D. (1999). Διευκόλυνση της κοινωνικοποίησης σε ένα θεραπευτικό περιβάλλον κατασκήνωσης για παιδιά με ελλείψεις προσοχής που χρησιμοποιούν τις εκφραστικές θεραπείες. American Journal of Art Therapy , 38.
- Βελτίωση της υγείας σας μέσω των τεχνών. (2004, Ιούλιος). Υγεία και διατροφική επιστολή , Πανεπιστήμιο Tufts.
- Stuckey, HL & Nobel, J. (2010). Η σχέση μεταξύ της τέχνης, της θεραπείας και της δημόσιας υγείας: Μια ανασκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας. American Journal of Public Health , 100 (2), 254-263.
- Trevisani, F., Casadio, R., Romagnoli, F., Zamagni, MP, Francesconi, C., Tromellini, Α., Di Micoli, Α., Frigerio, Μ., Farinelli, G. and Bernardi, 2010). Τέχνη στο νοσοκομείο: Η επίδρασή του στα συναισθήματα και τη συναισθηματική κατάσταση των ασθενών που έχουν εισαχθεί σε μια μονάδα εσωτερικής ιατρικής. Η Journal of Alternative and Complementary Medicine , 16 (8), 853-859.
