Όταν υπάρχει πόνος, συνήθως συνοδεύετε από δυσάρεστα συναισθήματα, το οποία μπορεί να περιλαμβάνουν και το θυμό.
1.Το θυμό μπορούμε να τον περιγράψουμε σαν μια συναισθηματική εμπειρία, που μπορεί να είναι μια τρέχουσα κατάσταση διάθεσης ή μια γενική προδιάθεση προς το να αισθανόμαστε θυμωμένοι. Ένα βασικό χαρακτηριστικό του θυμός είναι η επιθετικότητα.
2.Ο θυμός είναι ένα φυσικό συναίσθημα που μας βοηθά να νοιώθουμε ότι έχουμε ποιο καλά τον έλεγχο. Σε ασθενής με χρόνιους πόνους ο θυμός σε σχέση με άλλα αρνητικά συναισθήματα, όπως ο φόβος, η θλίψη, η ενοχή και η ντροπή, κρατά την πιο εξέχουσα θέση.
3. Σχετίζεται με το πώς σκεφτόμαστε ένα γεγονός, ένα άτομο ή μια κατάσταση.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο θυμός δεν είναι ένα ακούσιο συναίσθημα, αλλά έχει σοβαρές επιπτώσεις στις επαγγελματικές, ψυχαγωγικές, κοινωνικές, διαπροσωπικές και αυτο-συντηρούμενες λειτουργίες.
4.Υπάρχουν πολλά σημάδια που μας προειδοποιούμουν ότι υπάρχει ανεξέλεγκτος θυμός, μεταξύ των οποίων είναι:
Ο ανεξέλεγκτος θυμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σωματική μας υγεία, συμπεριλαμβανομένου την αύξηση του πόνου. Για παράδειγμα, ο θυμός έχει συνδεθεί με τη φλεγμονή, ιδιαίτερα με τα επίπεδα της C-αντιδρώσα πρωτεΐνη και της ιντερλευκίνης-6 στο αίμα .
5.Ο θυμός μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας προδιάθεσης, αλλά μπορεί επίσης να είναι και παράγοντας πόνου, που μπορεί να επιδεινώνει ή διαιωνίζει μια υπάρχουσα κατάσταση.
6. Οι κύριες διαταραχές που επηρεάζουν των αυτοέλεγχο των συναισθημάτων και της κόσμιας συμπεριφοράς μας αφορούν την αποδιοργάνωση , την απώλεια ελέγχου και παρορμητικές συμπεριφορές. 7. Μπορεί επίσης να προκαλούν προβλήματα στη συναισθηματική ισορροπία. Η αποδιοργάνωση, η απώλεια ελέγχου και οι παρορμητικές συμπεριφορές κατά κύριο λόγο παραβιάζουν τα δικαιώματα των άλλων.
7 Αυτές οι συμπεριφορές έχουν τη δυνατότητα να φέρνουν ένα άτομο σε σημαντική σύγκρουση με τους κοινωνικούς κανόνες ή με της αρχές της δημόσιας τάξης. Οι υποκείμενες αιτίες που προκαλούν την απώλεια του αυτοέλεγχου των συναισθημάτων (όπως ο θυμός) και των συμπεριφορών (όπως η επιθετικότητα) μπορεί να ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Στην ψυχοσωματική προσέγγιση και τη θεωρία της πολυγκαρδικότητας (Porges), ο θυμός ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα — το μέρος του αυτόνομου νευρικού μας συστήματος που ετοιμάζει το σώμα για δράση (“πάλη ή φυγή”).
Όταν θυμώνουμε:
Αυξάνονται οι παλμοί της καρδιάς.
Επιταχύνεται η αναπνοή.
Ο μυϊκός τόνος εντείνεται, ειδικά στον αυχένα, στους ώμους και στο σαγόνι.
Αυξάνεται η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη.
Αν αυτό το συναίσθημα δεν έχει διέξοδο (ούτε εκφράζεται ούτε ηρεμεί), τότε το σώμα μένει σε παρατεταμένη ένταση. Ο θυμός γίνεται χρόνιος στρες — και το σώμα το πληρώνει.
Ο ανεκδήλωτος θυμός ή η μακροχρόνια καταστολή του μπορεί να έχει σοβαρές επιδράσεις σε διάφορα σωματικά συστήματα:
1. Μυοσκελετικό σύστημα
Σύσπαση αυχένα, ώμων, πλάτης.
Σφίξιμο σαγονιού ή τριγμοί δοντιών (βρουξισμός).
Χρόνιοι πονοκέφαλοι ή ημικρανίες από την ένταση.
2. Καρδιαγγειακό σύστημα
Αυξημένος κίνδυνος υπέρτασης.
Μεγαλύτερη ευαισθησία σε καρδιοαγγειακά νοσήματα.
Αρρυθμίες, ταχυπαλμίες, πόνος στο στήθος χωρίς οργανικό υπόβαθρο.
3. Πεπτικό σύστημα
Προβλήματα όπως γαστρίτιδα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, καούρες.
Πολλές φορές ο θυμός “χωνεύεται” στην κοιλιά και γίνεται σπασμός, φούσκωμα ή δυσφορία.
4. Ανοσοποιητικό σύστημα
Ο χρόνιος θυμός σχετίζεται με καταστολή της ανοσολογικής απόκρισης.
Υπάρχουν ενδείξεις για αυξημένη ευαλωτότητα σε φλεγμονώδεις νόσους και αυτοάνοσα.
5. Ορμονικό σύστημα
Παρατεταμένος θυμός οδηγεί σε υπερέκκριση κορτιζόλης, που με τη σειρά της επιδρά αρνητικά σε βάθος χρόνου στη μνήμη, τη διάθεση, την αναπαραγωγική υγεία και την αύξηση βάρους.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο θυμός δεν είναι απλώς μια συναισθηματική αντίδραση — είναι το καμουφλάζ του πόνου. Κάτω από τον θυμό μπορεί να βρίσκεται:
Απόρριψη
Ντροπή
Πένθος
Αίσθημα αδικίας
Τραύμα από συναισθηματική ή σωματική παραβίαση
Η ψυχοδυναμική προσέγγιση (Winnicott, Kohut, Greenberg) μας δείχνει ότι όταν ένα παιδί δεν του επιτρέπεται να εκφράζει υγιή θυμό, μαθαίνει να τον στρέφει προς τα μέσα. Εκεί γεννιέται η αυτοτιμωρία, η καταθλιπτική διάθεση και η ψυχοσωματοποίηση.
1. Αναγνώριση χωρίς ενοχή
Το πρώτο βήμα είναι να παραδεχτούμε: “Είμαι θυμωμένος.” Χωρίς να χρειάζεται να το δικαιολογήσουμε, να το αρνηθούμε ή να το εξηγήσουμε.
2. Σωματική εκφόρτιση
Ο θυμός είναι μια σωματική ενέργεια. Χρειάζεται κίνηση:
Δυναμικές ασκήσεις (γροθιές σε μαξιλάρια, χορός, τρέξιμο).
Εκφραστική τέχνη (ζωγραφική με κόκκινο/μαύρο, γραφή θυμού).
Σωματική ψυχοθεραπεία (Gestalt, bioenergetics, Somatic Experiencing).
3. Ασφαλές πλαίσιο
Σε θεραπευτικό πλαίσιο, ο θυμός μπορεί να διερευνηθεί χωρίς καταστροφή ή ενοχή. Εκεί το συναίσθημα βρίσκει χώρο, σχήμα και νόημα.
4. Μετασχηματισμός
Ο υγιώς εκφρασμένος θυμός μάς οδηγεί στην ανάκτηση της δύναμής μας, στην ανάληψη ευθύνης και στον επανακαθορισμό των ορίων μας.
Ο θυμός δεν είναι εχθρός. Είναι φύλακας. Είναι αυτός που έρχεται για να μας πει “Εδώ πληγώθηκες”, “Εδώ παραβιάστηκες”, “Εδώ χρειάζεται να μιλήσεις”, “Εδώ χρειάζεται να πεις όχι”.
Όταν τον αποδεχτούμε, όταν του επιτρέψουμε να κινηθεί χωρίς βία, απελευθερώνεται η ενέργεια που κρατούσαμε φυλακισμένη. Τότε ο θυμός γίνεται δύναμη ζωής, διεκδίκησης, αυτοσεβασμού.