συστημική αναπαράσταση
Συστημική αναπαράσταση

Λίγα λογία για την θεωρία

Σύμφωνα με την Συστημική Ψυχολογία, γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχη την οικογένεια. Οι ομάδες αυτές μας χαρακτηρίζουν και μας καθορίζουν. Μάλιστα, ο καθένας μας συναρτάται με «οριζόντιες» σχέσεις (αυτές δηλαδή που εξελίσσονται στο παρόν), όσο και με «κάθετες» σχέσεις. (εκείνες που συγκροτούν την οικογενειακή ιστορία ή την ιστορία του έθνους, της θρησκείας, της επιχείρησης κλπ., δηλαδή των μικρότερων ή των μεγάλων συστημάτων στα οποία διαχρονικά ή επίκαιρα ανήκουμε).

Τι είναι η συστημική αναπαράσταση ;

Η Συστημική αναπαράσταση  είναι μια ψυχοθεραπευτικη μέθοδο, εντάσσεται στις μεθόδους βραχείας θεραπείας. Θεμελιωτής της μεθόδου   είναι ο Γερμανός θεραπευτής & φιλόσοφος Βert Ηellinger. Η συστημική αναπαράσταση συνήθως γίνετε σε ομαδικό πλαίσιο , σπανιότερα σε ατομική θεραπεία. Αποτελεί ένα «όχημα», που μεταφέρει με διακριτικότητα και ταυτόχρονα με εκπληκτική διεισδυτικότητα, τον ενδιαφερόμενο στην βασική δομή του συστήματος του. Με την βοήθεια του συντονιστή έχουμε την δυνατότητα να ευθυγραμμίσουμε ή ακόμα και να αναδομήσουμε τις «τάξεις» της ζωής και της ύπαρξης, στα συστήματα που μας περιέχουν. Τέτοια συστήματα είναι: η οικογένεια, η εργασία, το έθνος, τον πολιτισμό…. 

Τι θεωρείται σύστημα και ποια είναι η δυναμική του;

 

Συστήματα υπάρχουν πολλά. Ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ένα τέλειο φυσικό, ψυχολογικό και πνευματικό σύστημα. Για να λειτουργήσει σαν ολότητα χρειάζεται να υπάρχει ισορροπία σε όλα του τα επίπεδα.

Σε κάθε σύστημα, ιδίως στα πρωτογενή όπως η οικογένεια, κάθε μέλος συνδέεται άρρηκτα με τα άλλα μέλη με μιαν ενεργή δύναμη, που τους διαπερνά όλους και τους υπερβαίνει, περιφρουρώντας την ισοτιμία μεταξύ τους και το δικαίωμα όλων να ανήκουν. Τα ανθρώπινα συστήματα διέπονται επίσης από μιαν ιδιαίτερη νομοτελειακή τάξη, που διασφαλίζει με κάθε τρόπο την ολότητά τους. Αυτή είναι μια αρχέγονη τάξη η οποία συγκροτεί και διαφυλάσσει κάθε σύστημα, που επιβάλλει επιπρόσθετα τον αδιάλειπτο σεβασμό της χρονικής εισόδου κάθε μέλους στο σύστημα, καθορίζοντας την θέση στην ιεραρχία με βάση την αρχαιότητα. Άρα, τέσσερις είναι οι μεγάλες συνιστάμενες: το ανήκειν, η ισοτιμία, η διατήρηση της ολότητας και ο σεβασμός της ιεραρχίας αρχαιότητας.

Συστημική Αναπαράσταση

Που μας βοηθάει η συστημική αναπαράσταση;

Με τη βοήθεια τών συστημικών αναπαραστάσεων μπορούμε να «αναπαράγουμε» οικογενειακά συστήματα των οποίων τα μέλη δεν είναι παρόντα. Μέλη της ομάδας εκπροσωπούν τα μέλη της οικογένειας. Η διάταξη των «εκπροσώπων» στο χώρο μας δίνει πληροφορίες για τη σχέση των μελών του συστήματος. Τα συναισθήματα των εκπροσώπων αποτελούν ενδείξεις για το κλίμα και τις τυχόν εμπλοκές που επικρατούν. Σε μια συστημική αναπαράσταση συνδεόμαστε με δυνάμεις που ξεπερνούν τις ατομικές μας δυνατότητες και τη λογική μας. Εάν τις εμπιστευθούμε, θα προκύψουν απρόσμενες λύσεις»

Γνωρίζοντας τον Bert Hellinger

 Ο εφευρέτης και εμπνευστής αυτής της μεθόδου είναι ο Γερμανός ψυχοθεραπευτής και φιλόσοφος Bert Hellinger. Εργάστηκε στην Αφρική σαν ιεραπόστολος διευθύνοντας σύστημα σχολείων στις φυλές των Ζουλού. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί, παρατήρησε πώς έλυναν τα προβλήματα της φυλής: «έστηναν» το πρόβλημα, το «αναπαριστούσαν» σαν θεατρικό δρώμενο και έβλεπαν έτσι τη δυναμική του.

Ο Bert Hellinger αξιοποίησε τις παρατηρήσεις αυτές, τις συνδύασε με γνώσεις από τις μετέπειτα σπουδές του στην Ψυχοθεραπεία (Gestalt, NLP, Υπνοθεραπεία, Πρωτογενή Θεραπεία, Συναλλακτική Ανάλυση, Ψυχόδραμα κλπ) και ανέπτυξε κατά τη δεκαετία του ‘80 τη μέθοδο που ονομάστηκε «Συστημική Αναπαράσταση», μια μέθοδος που δεν σταμάτησε ποτέ να εξελίσσεται και αγαπήθηκε πολύ.

Περιγραφή της μεθόδου

Η Συστημική Αναπαράσταση στηρίζεται σε ένα βιωματικό δρώμενο, που μας μεταφέρει με διακριτικότητα, αλλά και διεισδυτικότητα στη θέση που έχουμε στο οικογενειακό ή ευρύτερα συστήματα και αποκαλύπτει τον τρόπο σύνδεσής μας με αυτά.

Όποιος διερευνά ένα προσωπικό, οικογενειακό ή επαγγελματικό θέμα, το θέτει με συντομία στην ομάδα πχ. «δυσκολία στη εύρεση συντρόφου». Μετά, επιλέγει από την ομάδα τα άτομα που θα χρησιμοποιηθούν σαν εκπρόσωποι των μελών της οικογένειάς του και τα τοποθετεί στο χώρο, ανάλογα με μια εσωτερική εικόνα που έχει για το θέμα του, ενώ ο ίδιος παρακολουθεί την εξέλιξη.

Οι εκπρόσωποι, με την υποστήριξη του συντονιστή, νιώθουν, εκφράζονται και μετακινούνται, αποκαλύπτοντας σταδιακά τόσο την εμπλοκή του συστήματος, όσο και τη λύση του.

Η κάθαρση, η ενέργεια και η συναισθηματική απελευθέρωση που συνήθως συνοδεύει την αποκάλυψη και το βίωμα της λύσης ενός συστήματος είναι ευεργετική, όχι μόνο για τον άνθρωπο που κάνει τη διερεύνηση, αλλά και για τους εκπροσώπους, ακόμη και για όλους όσους παρακολουθούν την αναπαράσταση. Κατά τον Hellinger, είτε συμμετέχετε ως άτομο που θέτει το αίτημά του, είτε ως εκπρόσωπος, είτε μόνο ως παρατηρητής, θα λάβετε το μέγιστο της θεραπείας που σας αναλογεί την δεδομένη στιγμή.

 Μια περιεκτική περιγραφή της μεθόδου, ως κοσμοθεωρία και θεραπευτική εφαρμογή, θα βρούμε στο βιβλίο : Η Κρυφή Συμμετρία της Αγάπης (Bert Hellinger, G. Weber και H. Beaumont, β΄εκδ. Medicum, Αθήνα 2002).